Türkiye’de Yerel İklim Eylemi için AB Ortaklığı Projesi kapsamında düzenlenen “İklim Değişikliğinde Yaygın Eğitim Yaklaşımları ve Farkındalık Artırma Konferansı”, 7 Kasım 2025’te Şanlıurfa’da gerçekleştirildi. Etkinlik, iklim değişikliğiyle mücadelede yaygın eğitim yaklaşımlarını tartışmak, farkındalık düzeyini artırmak ve yerel düzeyde ortak hareket etme kapasitesini güçlendirmek amacıyla düzenlendi.

Konferans, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı İklim Değişikliği Başkanlığı, UNDP Türkiye ve Şanlıurfa Büyükşehir Belediyesi temsilcilerinin açılış konuşmalarıyla başladı. Açılışta, yerel yönetimlerin iklim değişikliğiyle mücadeledeki kritik rolleri, sürdürülebilir kalkınma hedefleri doğrultusunda yaygın eğitim yaklaşımlarının önemi ve ulusal-uluslararası iş birliklerinin katkısı vurgulandı. Ayrıca, İklim Kanunu ile 81 ilde zorunlu hale getirilen Yerel İklim Değişikliği Planlarının (YİDEP’lerin) bu sürece sağlayacağı katkılara da dikkat çekildi.

Açılış konuşmalarının ardından UNDP Türkiye Proje Yöneticisi Ali Cem Deniz, sunumunun ilk bölümünde SSP2-4.5 ve SSP5-8.5 iklim senaryoları üzerinden dünyadaki güncel bilimsel yaklaşımlara değinerek, iklim değişikliğinin Akdeniz Havzası ve Avrupa üzerindeki etkilerine ilişkin verileri paylaştı. Deniz, Türkiye’de Yerel İklim Eylemi için AB Ortaklığı Projesi’nin hedefleri, bileşenleri ve elde edilen çıktıları hakkında bilgi verirken projenin yerel düzeyde iklim eylemine sağladığı katkıların altını çizdi. Ayrıca, konferansın farkındalık artırma ve bilgi paylaşımı açısından önemli bir öğrenme ortamı sunduğunu belirtti.

Program, Doğa Koruma Merkezi Yönetim Kurulu Üyesi Dr. Banu Gündoğan’ın “Bilim Merkezleri Açısından İklim Değişikliği Eğitimlerine Bakış” başlıklı sunumuyla devam etti. Gündoğan, bilim merkezlerinin bilimi toplumla buluşturarak farkındalık oluşturma ve iklim değişikliğiyle mücadelede “umut ve eylem kültürünü” güçlendirme açısından taşıdığı önemi vurguladı. Ayrıca, küresel bilgi birikiminden kopmadan yerel koşullara uyum sağlamanın farkındalığı artırmada kritik öneme sahip olduğunu ifade etti.

Konferansın ilk paneli, İklim Değişikliği Başkanlığı Şube Müdürü Esra İnce moderatörlüğünde gerçekleştirilen “Yaygın Eğitimde İklim Değişikliği” oturumuydu. Panelde, İklim Değişikliği Başkanlığı Uzman Yardımcısı Aslıgül Aydın, İklim Portalı’nı tanıtarak platformun eğitim süreçlerinde nasıl kullanılabileceğini aktardı. TEMA Vakfı Şanlıurfa İl Temsilcisi Prof. Dr. Ali Rıza Öztürkmen, vakfın Türkiye genelinde ve Şanlıurfa özelinde yürüttüğü iklim değişikliği eğitimleri hakkında bilgi verdi; ayrıca bölgedeki iklim değişikliğinin yıkıcı etkilerine ilişkin gözlemlerini paylaştı. GAP ARDER’den Prof. Dr. Sedat Benek, derneğin “İklim Okulu” ve “Sanat Okulu” girişimleri kapsamında iklim değişikliğinin kuraklık, ekoloji, göç ve eğitim üzerindeki etkilerini araştırdıklarını belirtti. Ayrıca, kültürel miras, ekoloji ve gastronomi temalarında düzenlenen Urfa Belgesel Film Festivali aracılığıyla sanat ve yerel kültür üzerinden iklim farkındalığını güçlendirilmeyi hedeflediklerini vurguladı.
Öğle arasının ardından gerçekleştirilen “Sivil Toplumun Yerelde İklim Farkındalığına Katkısı” paneli, UNDP Türkiye Proje Yöneticisi Ali Cem Deniz moderatörlüğünde gerçekleştirildi. Panelde, Yuvam Dünya Derneği Genel Sekreteri Funda Öztürk, derneğin “Bir Gün Artık Bugün” mottosuyla yürüttüğü farkındalık faaliyetlerini tanıtarak İklim Akademisi ve Türkiye’nin ilk İklim Kliniği girişimiyle sağlık profesyonellerine yönelik kapasite geliştirme ve farkındalık eğitimleri yürüttüklerini belirtti. Habitat Derneği Sürdürülebilirlik Program Direktörü Nilay Abınık Akçalı, “Su ile Hayata” ve “Dünya İçin Lazım” projeleri aracılığıyla çocuklar ve gençlerde sürdürülebilir yaşam bilincini geliştirmeyi amaçladıklarını, aynı zamanda “sahada temas, yerelin dilini bilme ve güven ilişkisi kurma” ilkeleriyle hareket ederek iklim farkındalığını bilmekten öte, yapabilme haline dönüştürmeyi hedeflediklerini ifade etti. Edessa Enstitüsü’nden Ahmet Doğan, Şanlıurfa’nın iklim kırılganlığına yönelik araştırmaların gençlerin farkındalığı ve yerel çözüm önerileri açısından önemli bulgular ortaya koyduğunu aktardı. Küresel Denge Derneği Yönetim Kurulu Başkanı Ramazan Oğuz Tosun ise sivil toplumun eğitici ve birleştirici rolüne dikkat çekerek, yerel iş birliklerinin iklim farkındalığını güçlendirmedeki etkisini vurguladı.
Günün son oturumu olan “Yaygın Eğitimde İklim Değişikliği – İyi Uygulama Örnekleri” paneli, UNDP Türkiye Kentsel İklim Değişikliği Uzmanı Prof. Dr. Osman Balaban moderatörlüğünde gerçekleştirildi. Panelde, Şanlıurfa Büyükşehir Belediyesi İklim Değişikliği ve Sıfır Atık Dairesi Başkanı Mehmet Demir, belediyenin sıfır atık ve iklim değişikliğine uyum projelerini anlatarak yerel düzeyde yürütülen çalışmaların etkilerini paylaştı. Gaziantep Büyükşehir Belediyesi Enerji Yönetimi ve İklim Değişikliği Şube Müdürü Merve Özkara Demirkaya, kentin enerji verimliliği ve iklim dostu planlama uygulamalarına ilişkin örnekleri sundu. UNICEF Türkiye Ergen ve Genç Katılımı Sorumlusu Nilgün Çavuşoğlu, İklim Elçileri ve LCOY girişimleri aracılığıyla, gençlerin sesini COP27, COP28 ve COP29 gibi küresel iklim müzakerelerine taşıyarak politika süreçlerine aktif katkı sağladıklarını belirtti. Doğa Koruma Merkezi Toprak ve Su Programı Koordinatörü Dr. Melike Kuş, merkezin Harran Ovası’nda yürüttüğü su verimliliği, iklime dirençli tarım ağları ve yerel türlerin sürdürülebilir üretimi gibi projelerle çiftçilerin farkındalığının artırılmasına ve yerelin uyum kapasitesinin güçlendirilmesine katkı sağlandığını belirtti.

Katılımcılar, yerel yönetimlerin, gençlerin ve sivil toplumun iklim eğitimi süreçlerinde üstlendiği dönüştürücü rolleri tartışarak iyi uygulama örneklerini paylaştılar. Konferansın kapanışında, tüm paydaşlar iş birliğinin devam etmesi, yerel düzeyde iklim farkındalığının artırılması ve eğitici içeriklerin yaygınlaştırılması yönünde görüş birliğine vardı. Bu etkinlikle, yerel yönetimlerin, eğitim kurumlarının ve sivil toplum kuruluşlarının iklim değişikliğiyle mücadelede ortak eylem kapasitesini güçlendirmesi ve yaygın eğitim aracılığıyla toplumsal farkındalığın artırılması hedeflendi. Konferans, iklim değişikliğiyle mücadelede toplumun tüm kesimlerinin ortak katkısının önemini bir kez daha ortaya koydu. Katılımcıların paylaştığı görüşler ve deneyimler, Türkiye’de Yerel İklim Eylemi için AB Ortaklığı Projesi kapsamında Türkiye genelinde yürütülecek yaygın eğitim ve farkındalık faaliyetlerine yön verecek.