Türkiye’de yerel düzeyde iklim değişikliğiyle mücadelenin planlanmasına yönelik önemli bir adım daha atıldı. Yerel İklim Değişikliği Eylem Planları ile İl İklim Değişikliği Koordinasyon Kurulları Hakkında Yönetmelik, 4 Ağustos 2026 tarihli ve 33330 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdi.
2 Temmuz 2025 tarihli ve 7552 sayılı İklim Kanunu’nun 7 nci maddesine dayanılarak hazırlanan Yönetmelik; Türkiye’nin net sıfır emisyon hedefi, Ulusal Katkı Beyanı ve ilgili planlama araçları doğrultusunda, iklim değişikliğine uyum ve sera gazı emisyonlarının azaltımı amacıyla il ölçeğinde hazırlanacak Yerel İklim Değişikliği Eylem Planlarının (YİDEP) temel çerçevesini belirliyor. Yönetmelik aynı zamanda YİDEP’lerin hazırlanması, karara bağlanması, uygulanması, izlenmesi, değerlendirilmesi ve raporlanmasına ilişkin genel ilkeleri ve ilgili kurum ve kuruluşların görev, yetki ve sorumluluklarını düzenliyor. Yönetmeliğe göre YİDEP’ler, her ilde il sınırlarının tamamını kapsayacak şekilde; iklim değişikliğine uyum ve sera gazı emisyonlarının azaltımını birlikte ele alan, katılımcı ve bilimsel bir yaklaşımla ve adil geçiş gereklilikleri gözetilerek hazırlanacak.
Planlarda ilin coğrafi, ekolojik, demografik, sosyal, kültürel ve ekonomik yapısına ilişkin verilerin yanı sıra iklim risk değerlendirmesi ve buna bağlı uyum hedefleri ve eylemleri ile il sera gazı envanteri, emisyon azaltım hedefi ve bu hedefe yönelik eylemler yer alacak. Belirlenen eylemler için sorumlu kurum ve kuruluşlar, uygulama dönemleri, izleme göstergeleri, bütçe ve olası finansman kaynakları da YİDEP kapsamında tanımlanacak.
Yönetmelikle ayrıca YİDEP süreçlerinin yerel düzeyde koordinasyonunda önemli rol üstlenecek İl İklim Değişikliği Koordinasyon Kurullarının (İl İDKK) yapısı, görevleri ve çalışma esasları belirlendi. Vali başkanlığında oluşturulacak kurullarda yerel yönetimlerin yanı sıra ilgili kamu kurumları, ticaret ve sanayi odaları ile konusuna göre meslek kuruluşları, sivil toplum kuruluşları ve üniversitelerin temsilcileri de yer alabilecek. İl İDKK’ler YİDEP taslaklarını değerlendirecek ve nihai planları karara bağlamanın yanı sıra planların gerçekleşme durumunu yıllık olarak izleyecek ve değerlendirecek. Yönetmelik uyarınca 31 Aralık 2026’ya kadar her ilde İl İDKK kurulacak. İlk YİDEP’ler 2028-2032 dönemini kapsayacak ve 31 Aralık 2027 tarihine kadar İl İDKK tarafından karara bağlanacak. YİDEP’ler daha sonra her beş yılda bir güncellenecek.
Avrupa Birliği tarafından finanse edilen ve Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı (UNDP) tarafından uygulanan ve İklim Değişikliği Başkanlığı’nın nihai faydalanıcısı olduğu Türkiye’de Yerel İklim Eylemi için AB Ortaklığı Projesi, yerel iklim eylemi için gerekli düzenleyici, kurumsal ve teknik altyapının geliştirilmesine destek veriyor. Proje kapsamında, YİDEP’lerin hazırlanması, uygulanması ve izlenmesine yönelik düzenleyici çerçevenin geliştirilmesine katkı sağlamak amacıyla kapsamlı teknik çalışmalar yürütüldü. Bu kapsamda gerçekleştirilen Düzenleyici Etki Analizi (DEA) ile YİDEP’lere ilişkin ülke çapında bir çerçevenin hayata geçirilmesinin hukuki, kurumsal, teknik ve finansal boyutları ele alındı; yönetişim yapısı, kurumsal sorumluluklar, izleme mekanizmaları ve uygulama ihtiyaçlarına yönelik değerlendirmeler gerçekleştirildi. Mevzuat hazırlık sürecini desteklemek üzere farklı kurum ve paydaşların görüşlerinin alınmasına yönelik kapsamlı istişare çalışmaları da gerçekleştirildi. Aralık 2024 ve Şubat 2025’te düzenlenen çalıştaylarda kamu kurumları, yerel yönetimler, akademi, sivil toplum ve ilgili diğer paydaşlar bir araya gelerek YİDEP mevzuatına ilişkin görüş ve önerilerini paylaştı. Bu çalışmaların ardından hazırlanan Yönetmelik taslağı ilgili kurum ve kuruluşların görüşlerine açıldı. Proje uzmanları da süreç boyunca yürütülen teknik çalışmalara katkı sundu.
4 Ağustos 2026’da Yönetmeliğin Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girmesiyle birlikte, yerel iklim eylem planlamasına yönelik ulusal düzenleyici çerçevenin oluşturulmasında önemli bir aşama tamamlandı. Yönetmeliğin yayımlanmasıyla birlikte, yerel iklim eyleminin uygulama altyapısının güçlendirilmesine yönelik çalışmalar da devam ediyor. Yönetmelik uyarınca YİDEP’lerin hazırlanması, uygulanması, izlenmesi, değerlendirilmesi ve raporlanmasına ilişkin ayrıntılı usul ve esaslar, İklim Değişikliği Başkanlığı tarafından yayımlanacak YİDEP Teknik Kılavuzu ile belirlenecek. Yönetmelik ayrıca YİDEP’lerin Teknik Kılavuza uygun olarak hazırlanmasını ve ilgili veri ve izleme süreçlerinin E-YİDEP üzerinden yürütülmesini öngörüyor.
Türkiye’de Yerel İklim Eylemi için AB Ortaklığı Projesi kapsamında geliştirilen YİDEP Teknik Kılavuzu finalizasyon aşamasına geldi. Kılavuzun önümüzdeki dönemde tamamlanarak yayımlanması planlanıyor. Kılavuzun yayımlanmasıyla birlikte 81 il, YİDEP’lerini Yönetmelik ve Teknik Kılavuz ile oluşturulan ortak çerçeveyi esas alarak hazırlamaya başlayacak. Proje kapsamında ayrıca Antalya, Elazığ, Isparta, Kahramanmaraş, Kastamonu ve Ordu olmak üzere altı pilot ilde YİDEP hazırlık çalışmalarına destek veriliyor. Pilot illerde gerçekleştirilen çalışmaların, geliştirilen yaklaşım ve yöntemlerin sahada uygulanmasına ve ülke genelinde yürütülecek YİDEP hazırlık sürecine katkı sağlaması hedefleniyor. Kılavuzun etkin şekilde uygulanmasını ve yerel düzeyde gerekli teknik kapasitenin oluşturulmasını desteklemek amacıyla proje kapsamında eğitimler de yürütülüyor. Bu doğrultuda, projenin altı pilot ilinden beşinde YİDEP Teknik Kılavuzuna yönelik eğitimler tamamlandı. Altıncı pilot il olan Kastamonu’daki eğitimin Eylül 2026’da gerçekleştirilmesi planlanıyor.
Pilot illerde yürütülen çalışmaların ardından kapasite geliştirme faaliyetleri ülke geneline yaygınlaştırılacak. Eylül 2026 itibarıyla 12 İstatistiki Bölge Birimleri Sınıflaması 1. Düzey (İBBS-1) bölgesinde YİDEP Teknik Kılavuzuna yönelik eğitimlere başlanacak. Eğitimlerle, ilgili kurum ve kuruluşların YİDEP hazırlama süreçlerine ilişkin teknik kapasitelerinin güçlendirilmesi ve Yönetmelikle oluşturulan çerçevenin ülke genelinde etkin biçimde uygulanmasının desteklenmesi hedefleniyor.
Yönetmelikle birlikte YİDEP’lerin hazırlanmasının yanı sıra uygulanması, izlenmesi ve değerlendirilmesine yönelik dijital altyapının da çerçevesi belirlendi. Yönetmelik uyarınca YİDEP’lere ilişkin verilerin yükleneceği E-YİDEP sisteminin kurulması ve işletilmesi, karara bağlanan YİDEP’lerin İklim Portal üzerinden kamuoyuyla paylaşılması öngörülüyor. Türkiye’de Yerel İklim Eylemi için AB Ortaklığı Projesi kapsamında E-YİDEP’in geliştirilmesine de teknik destek sağlanacak. Böylece YİDEP’lerin hazırlanması, uygulanması ve yıllık olarak izlenmesine ilişkin veri ve bilgilerin ortak bir dijital sistem üzerinden yönetilmesi desteklenecek.
Yönetmeliğin yürürlüğe girmesiyle birlikte, Türkiye’de yerel iklim eyleminin planlanmasına yönelik ortak çerçevenin hayata geçirilmesinde yeni bir aşamaya geçildi. Önümüzdeki dönemde Teknik Kılavuzun yayımlanması ve 81 ilde YİDEP hazırlıklarının başlamasıyla birlikte, yerel ihtiyaç ve öncelikleri gözeten iklim eylemlerinin sistematik biçimde planlanması, uygulanması ve izlenmesi için oluşturulan yapı uygulamaya taşınacak.